Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

تقنية المعلومات والبرمجيات - دليل المراجعة الشامل
Süleyman Demirel Ortaokulu | Kilis | 2025-2026
5. Ünite: Problem Çözme ve Programlama 10 Soru 2. Dönem 1. Yazılı
1
Verileri Toplayarak Türlerine Göre Sınıflandırma
جمع البيانات وتصنيفها حسب أنواعها
2 Soru
Türkçe

Veri Türleri (5 Grup)

Bilgisayarda veriler beş gruba ayrılır:

1. Sayısal Veri: Tüm sayıları kapsar. Kütle, uzunluk, yaş gibi veriler bu grubun içindedir.
Örnek: 61, 3.14, 100
2. Karakter Veri: Rakam, harf, özel karakter gibi tek bir sembolden oluşur.
Örnek: a, 5, ?, k
3. Karakter Dizisi Veri: Birden fazla karakterden oluşur.
Örnek: Kübra, <3, 1a2b3c4d5e
4. Mantıksal Veri: Karar verme süreçlerinde kullanılır. Cevabı genellikle evet/hayır, doğru/yanlış şeklindedir.
Örnek: Evet, Hayır, Doğru, Yanlış
5. Özel Veri: Biçimlendirilmiş verilerdir. Tarih, saat, adres, doğum tarihi gibi veriler bu gruptadır.
Örnek: 29 Ekim 1923, 14:30
SoruCevapVeri Türü
Kaç kilosunuz?61Sayısal
Ankara'nın üçüncü harfikKarakter
3 sayısı 5 sayısından küçük müdür?EvetMantıksal
En sevdiğin yemeğin adı nedir?Kilis TavaKarakter Dizisi
Cumhuriyet ne zaman ilan edilmiştir?29 Ekim 1923Özel
عربي

أنواع البيانات (5 مجموعات)

تنقسم البيانات في الحاسوب إلى خمس مجموعات:

1. بيانات رقمية (Sayısal): تشمل جميع الأرقام. مثل الكتلة، الطول، العمر.
مثال: 61، 3.14، 100
2. بيانات حرفية (Karakter): تتكون من رمز واحد فقط مثل رقم أو حرف أو رمز خاص.
مثال: a، 5، ?، k
3. سلسلة حرفية (Karakter Dizisi): تتكون من أكثر من حرف.
مثال: Kübra، <3، 1a2b3c4d5e
4. بيانات منطقية (Mantıksal): تُستخدم في اتخاذ القرارات. الإجابة عادةً نعم/لا أو صحيح/خطأ.
مثال: نعم، لا، صحيح، خطأ
5. بيانات خاصة (Özel): بيانات منسّقة مثل التاريخ، الوقت، العنوان.
مثال: 29 أكتوبر 1923، 14:30
السؤالالجوابنوع البيانات
كم وزنك؟61رقمي
الحرف الثالث من Ankarakحرفي
هل 3 أصغر من 5؟نعممنطقي
أكلتك المفضلة؟Kilis Tavaسلسلة حرفية
متى أُعلنت الجمهورية؟29 Ekim 1923خاص
💡
Önemli Fark / الفرق المهم: 5 = Karakter (tek sembol) | حرفي (رمز واحد)   |   61 = Sayısal (sayı) | رقمي (عدد)   |   Kübra = Karakter Dizisi (birden fazla) | سلسلة حرفية (أكثر من حرف)
2
Sabitleri ve Değişkenleri Problem Çözümünde Kullanma
استخدام الثوابت والمتغيرات في حل المشكلات
2 Soru
Türkçe

Sabit ve Değişken Nedir?

Sabit

İlk değerini koruyan, değişmeyen veriler ve nesnelere denir.


Hep aynı kalır!

Değişken

Başlangıç değeri alabilen ve süreç içinde değerleri değişebilen verilere denir.


Zamanla değişir!
NesneNesne Türü
Bir haftadaki gün sayısı (7)Sabit
Sınıflardaki öğrenci sayısıDeğişken
Basketbol oyununda pota sayısı (2)Sabit
Deniz seviyesindeki suyun kaynama sıcaklığı (100°C)Sabit
Yazılıdan aldığımız notDeğişken
عربي

ما هو الثابت والمتغير؟

الثابت (Sabit)

البيانات التي تحافظ على قيمتها الأولى ولا تتغير.


تبقى كما هي دائماً!

المتغير (Değişken)

البيانات التي يمكن أن تأخذ قيمة أولية وتتغير خلال العملية.


تتغير مع الوقت!
الكائنالنوع
عدد أيام الأسبوع (7)ثابت
عدد الطلاب في الصفمتغير
عدد السلال في كرة السلة (2)ثابت
درجة غليان الماء عند سطح البحر (100°C)ثابت
الدرجة التي نحصل عليها في الامتحانمتغير
💡
Nasıl anlarız? / كيف نفرّق؟
Kendine sor: "Bu değer hiç değişir mi?" - Evet ise Değişken, Hayır ise Sabit
اسأل نفسك: "هل يمكن أن تتغير هذه القيمة؟" - نعم = متغير، لا = ثابت
3
Bir Problemi Alt Problemlere Bölme
تقسيم المشكلة إلى مشكلات فرعية
1 Soru
Türkçe

Basit ve Karmaşık Problemler

Basit Problem

Basit adımlarla çözülen problemlerdir. Başkasından yardım almadan problem çözüme kavuşturulabilir.


Ayran hazırlamak Çay demlemek

Karmaşık Problem

Değişebilen çözümlere sahip problemlerdir. Alt problemlere ayrılabilir. Bazen başkalarının yardımına ihtiyaç duyulur.


Okulda başarılı olmak Araba lastiği değiştirmek
ProblemÇözüm Sınıfı
Araba yıkamakBasit
Kilis Tava hazırlamakBasit
Futbolda dünya kupası şampiyonu olmakKarmaşık
Alarm kurmakBasit
İşletim sistemi oluşturmakKarmaşık
عربي

المشكلات البسيطة والمعقدة

مشكلة بسيطة (Basit)

مشكلات تُحل بخطوات بسيطة. يمكن حلها دون مساعدة من أحد.


تحضير العيران تحضير الشاي

مشكلة معقدة (Karmaşık)

مشكلات لها حلول متغيرة. يمكن تقسيمها إلى مشكلات فرعية. أحياناً نحتاج مساعدة الآخرين.


النجاح في المدرسة تغيير إطار السيارة
المشكلةنوع الحل
غسل السيارةبسيطة
تحضير كليس تافابسيطة
الفوز ببطولة كأس العالممعقدة
ضبط المنبهبسيطة
إنشاء نظام تشغيلمعقدة
💡
Anahtar Kavram / المفهوم الأساسي:
Karmaşık problemler alt problemlere bölünebilir. Örneğin "Okulda başarılı olmak" = ders çalışmak + ödevleri yapmak + dersleri dinlemek
المشكلات المعقدة يمكن تقسيمها. مثلاً "النجاح في المدرسة" = الدراسة + حل الواجبات + الانتباه في الحصة
4
Temel Fonksiyonları Problem Çözme Sürecinde Kullanma
استخدام الدوال الأساسية في حل المشكلات
1 Soru
Türkçe

Eğer (IF) Fonksiyonu

Fonksiyon nedir? Belirli işleri yürüten ya da yürütülmesini sağlayan işlemlerdir.
Eğer Fonksiyonu: Bilgisayar programlamada kullanılan temel fonksiyonlardan biridir. Bir koşulu kontrol eder ve sonuca göre işlem yapar.

Örnek: Öğrencinin iki yazılı notunun ortalamasını hesaplayarak 50'den küçükse "KALDI", değilse "GEÇTİ" yazdıran algoritma:

1- Başla
2- Birinci yazılı notunuzu girin, yazılı1
3- İkinci yazılı notunuzu giriniz, yazılı2
4- ortalama = (yazılı1 + yazılı2) / 2
5- Eğer ortalama < 50 ise KALDI yaz değilse GEÇTİ yaz 6- Bitir
🔑
Dikkat: 5. satır Eğer fonksiyonudur. Koşul doğru ise bir şey yapar, değilse başka bir şey yapar.
عربي

دالة إذا (IF / Eğer)

ما هي الدالة؟ عمليات تنفذ مهام معينة أو تساعد في تنفيذها.
دالة إذا (Eğer): من أهم الدوال الأساسية في البرمجة. تتحقق من شرط ثم تنفذ أمراً بناءً على النتيجة.

مثال: خوارزمية تحسب معدل درجتي امتحان للطالب، إذا كان أقل من 50 تطبع "رسب"، وإلا تطبع "نجح":

1- ابدأ
2- أدخل درجة الامتحان الأول، yazılı1
3- أدخل درجة الامتحان الثاني، yazılı2
4- المعدل = (yazılı1 + yazılı2) / 2
5- إذا المعدل < 50 فإن اطبع رسب وإلا اطبع نجح 6- انتهِ
🔑
انتبه: السطر 5 هو دالة إذا. إذا تحقق الشرط يفعل شيئاً، وإذا لم يتحقق يفعل شيئاً آخر.
5
Problemin Çözümü İçin Bir Algoritma Geliştirme
تطوير خوارزمية لحل المشكلة
2 Soru
Türkçe

Algoritma Nedir?

Algoritma: Bir problemin çözümü için mümkün olduğunca kısa ama detaylı adımlardan oluşur. Her algoritma Başla ile başlar ve Bitir ile sona erer.

Algoritma Örneği 1: Kullanıcıdan aldığı iki sayıyı toplayarak sonucu gösteren program:

1- Başla
2- Birinci sayıyı giriniz, sayı1
3- İkinci sayıyı giriniz, sayı2
4- toplam = sayı1 + sayı2
5- Yazdır toplam
6- Bitir

Algoritma Örneği 3: Bir kareler sisteminde daireden altıgene gitmek için birden fazla farklı algoritma yazılabilir. Bu, bir problemin birden fazla çözümü olabileceğini gösterir.

عربي

ما هي الخوارزمية؟

الخوارزمية: خطوات قصيرة ومفصّلة قدر الإمكان لحل مشكلة. كل خوارزمية تبدأ بـ ابدأ (Başla) وتنتهي بـ انتهِ (Bitir).

مثال 1: برنامج يأخذ عددين من المستخدم ويجمعهما ويعرض النتيجة:

1- ابدأ
2- أدخل العدد الأول، sayı1
3- أدخل العدد الثاني، sayı2
4- المجموع = sayı1 + sayı2
5- اطبع المجموع
6- انتهِ

مثال 3: في نظام مربعات، يمكن كتابة أكثر من خوارزمية مختلفة للانتقال من نقطة لأخرى. هذا يثبت أن المشكلة الواحدة يمكن أن يكون لها أكثر من حل.

💡
Algoritma Kuralları / قواعد الخوارزمية:
1. Her zaman Başla ile başlar / تبدأ دائماً بـ ابدأ
2. Her zaman Bitir ile biter / تنتهي دائماً بـ انتهِ
3. Adımlar sırayla yazılır / الخطوات تُكتب بالترتيب
4. Bir problemin birden fazla algoritması olabilir / يمكن أن يكون للمشكلة أكثر من خوارزمية
6
Hatalı Bir Algoritmayı Doğru Çalışacak Biçimde Düzenleme
تصحيح خوارزمية خاطئة لتعمل بشكل صحيح
2 Soru
Türkçe

Hatalı Algoritmalar Nasıl Düzeltilir?

Örnek: Aşağıdaki diş fırçalama algoritması karıştırılmış. Doğru sırasını bulalım:

Karışık Sıralama (Yanlış):
Bitir
Diş fırçasına diş macunu sür
Başla
Diş fırçasını ve diş macununu yerine bırak
Dişlerini fırçala
Diş macunu ve diş fırçasını al
Doğru Sıralama:
1- Başla
2- Diş macunu ve diş fırçasını al
3- Diş fırçasına diş macunu sür
4- Dişlerini fırçala
5- Diş fırçasını ve diş macununu yerine bırak
6- Bitir
عربي

كيف نصحح الخوارزميات الخاطئة؟

مثال: خوارزمية تنظيف الأسنان التالية مختلطة الترتيب. لنجد الترتيب الصحيح:

الترتيب المختلط (خطأ):
انتهِ
ضع المعجون على الفرشاة
ابدأ
أعِد الفرشاة والمعجون مكانهما
نظّف أسنانك
خذ المعجون والفرشاة
الترتيب الصحيح:
1- ابدأ
2- خذ المعجون والفرشاة
3- ضع المعجون على الفرشاة
4- نظّف أسنانك
5- أعِد الفرشاة والمعجون مكانهما
6- انتهِ
💡
Düzeltme İpuçları / نصائح التصحيح:
1. Önce Başla'yı bul (her zaman 1 numara) / ابحث أولاً عن ابدأ (دائماً رقم 1)
2. Sonra Bitir'i bul (her zaman son numara) / ثم ابحث عن انتهِ (دائماً الرقم الأخير)
3. Aradaki adımları mantıklı sıraya koy / رتّب الخطوات بينهما بشكل منطقي
4. Kendin yaptığını hayal et! / تخيّل أنك تقوم بالعمل بنفسك!
?
Sınav Hazırlık Testi
اختبار تحضيري للامتحان
10 Soru
📝

Kendini Test Et! / اختبر نفسك!

1
"Kaç kilosunuz?" sorusuna verilen "61" cevabı hangi veri türüdür? ما نوع البيانات للإجابة "61" على سؤال "كم وزنك؟"
2
"29 Ekim 1923" verisi hangi veri türüne aittir? ما نوع البيانات "29 Ekim 1923"؟
3
"Bir haftadaki gün sayısı" sabit midir yoksa değişken midir? هل "عدد أيام الأسبوع" ثابت أم متغير؟
4
"Yazılıdan aldığımız not" sabit midir yoksa değişken midir? هل "درجة الامتحان التي نحصل عليها" ثابت أم متغير؟
5
"İşletim sistemi oluşturmak" basit problem midir yoksa karmaşık problem midir? هل "إنشاء نظام تشغيل" مشكلة بسيطة أم معقدة؟
6
Eğer fonksiyonu aşağıdakilerden hangisini yapar? ماذا تفعل دالة "إذا" (Eğer)؟
7
Bir algoritma her zaman hangi adımla başlar? بأي خطوة تبدأ كل خوارزمية دائماً؟
8
yazılı1=40, yazılı2=60 ise ortalama=(40+60)/2=50. "Eğer ortalama<50 ise KALDI yaz değilse GEÇTİ yaz" sonucu nedir? إذا كانت الدرجة1=40 والدرجة2=60 فالمعدل=50. ما نتيجة "إذا المعدل<50 اطبع رسب وإلا اطبع نجح"؟
9
Diş fırçalama algoritmasında "Başla" kaçıncı adımdır? في خوارزمية تنظيف الأسنان، ما ترتيب خطوة "ابدأ"؟
10
"Kübra" ifadesi hangi veri türüne örnektir? ما نوع البيانات "Kübra"؟

Sonuç / النتيجة

- / 10


Süleyman Demirel Ortaokulu | Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
2. Dönem 1. Yazılı - Sınav Hazırlık Sayfası
Başarılar! / بالتوفيق!